روانشناسی چیست؟

روانشناسی چیست؟

روانشناسی مطالعه ذهن و رفتار است. این شامل تأثیرات بیولوژیکی، فشارهای اجتماعی و عوامل محیطی است که بر نحوه تفکر، عمل و احساس افراد تأثیر میگذارد.

به دست آوردن درک عمیق‌تر و بهتر از روان‌شناسی می‌تواند به افراد کمک کند تا به بینش‌هایی در مورد اعمال  و رفتار خود و همچنین رفتار افراد دیگر دست یابند.

فهرست:

تاریخچه روانشناسی

روانشناسی اولیه از دو رشته فلسفه و زیست شناسی تکامل یافته است. بحث در مورد این دو موضوع به زمان متفکران اولیه یونان از جمله ارسطو و سقراط برمی‌گردد.

خود کلمه ‘روانشناسی‘ از کلمه یونانی psyche گرفته شده است که به معنای واقعی کلمه به معنای ‘زندگی’ یا ‘نفس’ است. معانی مشتق شده این کلمه شامل «روح» یا «خود» است.

ظهور روان‌شناسی به‌عنوان یک رشته تحصیلی جداگانه و مستقل، زمانی رخ داد که ویلهلم وونت اولین آزمایشگاه روان‌شناسی تجربی را در لایپزیگ آلمان در سال 1879 تأسیس کرد.

در طول تاریخ روان‌شناسی، مکاتب فکری مختلفی برای توضیح ذهن و رفتار انسان شکل گرفته است. در زیر برخی از مکاتب فکری عمده در روان‌شناسی آورده شده است:

  1. ساختارگرایی: ساختارگرایی وونت و تیچنر نخستین مکتب فکری بود، اما به زودی مکتب دیگری نیز شروع به ظهور کرد.
  2. کارکردگرایی: روانشناس و فیلسوف اولیه ویلیام جیمز با مکتب فکری به نام کارکردگرایی به میان آمد که توجه خود را بر هدف آگاهی و رفتار انسان متمرکز کرد.
  3. روانکاوی: به زودی، این مکاتب فکری اولیه جای خود را به چندین رویکرد غالب و تأثیرگذار در روانشناسی دادند. روانکاوی زیگموند فروید بر چگونگی تأثیر ضمیر ناخودآگاه بر رفتار انسان متمرکز بود.
  4. رفتارگرایی: مکتب رفتاری از نگاه کردن به تأثیرات درونی بر رفتار رویگردان شد و در پی آن بود که روانشناسی را به مطالعه رفتارهای قابل مشاهده تبدیل کند.
  5. روان‌شناسی انسان گرایانه: بعدها رویکرد انسان گرایانه بر اهمیت رشد شخصی و خودشکوفایی متمرکز شد.
  6. روان‌شناسی شناختی: در دهه‌های 1960 و 1970، انقلاب شناختی به بررسی فرآیندهای ذهنی درونی مانند تفکر، تصمیم‌گیری، رشد زبان و حافظه کمک کرد.

در حالی که این مکاتب فکری گاهی به عنوان نیروهای رقیب تلقی می‌شوند، هر دیدگاه به درک ما از روانشناسی کمک کرده است.

تاریخچه روانشناسی

انواع رشته‌های روان‌شناسی

روانشناسی حوزه وسیع و متنوعی است که مطالعه افکار، رفتار، رشد، شخصیت، عواطف، انگیزه و… انسان را در بر می‌گیرد. در نتیجه، برخی زیرشاخه‌ها و حوزه‌های تخصصی متفاوتی پدید آمده‌اند. در زیر برخی از زمینه‌های اصلی تحقیق و کاربرد در روان‌شناسی آمده است:

آسیب شناسی روانی (روان شناسی مرضی)

روانشناسی مرضی حوزه ای است که به آسیب شناسی روانی و رفتار غیرعادی می‌پردازد متخصصان سلامت روان به ارزیابی و درمان طیف گسترده ای از اختلالات روانی از جمله اضطراب و افسردگی کمک می‌کنند. مشاوران، روانشناسان بالینی و روان درمانگران اغلب به طور مستقیم در این زمینه کار می‌کنند.

روان‌شناسی رفتاری

روانشناسی رفتاری که با نام رفتارگرایی نیز شناخته می‌شود، نظریه ای در مورد یادگیری است که بر این ایده مبتنی است که همه رفتارها از طریق شرطی سازی به دست می‌آیند. در حالی که این شاخه از روان‌شناسی در نیمه اول قرن بیستم بر این رشته تسلط داشت، در دهه 1950 کمتر دیده شد. با این حال، تکنیک‌های رفتاری به عنوان پایه اصلی در درمان، آموزش و بسیاری از زمینه‌های دیگر باقی ماندند. افراد اغلب از راهبردهای رفتاری مانند شرطی سازی کلاسیک و شرطی سازی عامل برای آموزش یا اصلاح رفتارها استفاده می‌کنند. به عنوان مثال، یک معلم ممکن است از یک سیستم پاداش استفاده کند تا به دانش آموزان بیاموزد که در طول کلاس چگونه رفتار کنند.

زیست روانشناسی

زیست روانشناسی شاخه ای از روان‌شناسی است که بر چگونگی تأثیر مغز، نورون‌ها و سیستم عصبی بر افکار، احساسات و رفتارها متمرکز است. این رشته از بسیاری از رشته‌های مختلف از جمله روان‌شناسی پایه، روانشناسی تجربی، زیست شناسی، فیزیولوژی، روان‌شناسی شناختی و علوم اعصاب استفاده می‌کند.

روانشناسی بالینی

روانشناسی بالینی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به ارزیابی و درمان بیماری‌های روانی، رفتارهای غیرعادی و اختلالات روانپزشکی می‌پردازد. بسیاری از آن‌ها در مراکز اجتماعی یا خصوصی و یا در دانشگاه‌ها کار می‌کنند. برخی دیگر به عنوان بخشی از یک تیم مشترک که ممکن است شامل پزشکان، روانپزشکان و سایر متخصصان سلامت روان باشد، در بیمارستان‌ها یا کلینیک‌های سلامت روان کار می‌کنند.

روانشناسی بالینی

روانشناسی شناختی

روانشناسی شناختی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که بر حالات ذهنی درونی تمرکز دارد. این حوزه از روان‌شناسی از زمان ظهور در دهه 1960 به رشد خود ادامه داده است. این حوزه از روان‌شناسی بر علم نحوه تفکر، یادگیری و به خاطر سپردن افراد متمرکز است. روانشناسانی که در این زمینه کار می‌کنند اغلب مواردی مانند ادراک، انگیزه، احساسات، زبان، یادگیری، حافظه، توجه، تصمیم گیری و حل مسئله را مطالعه می‌کنند.

روانشناسی تطبیقی

روانشناسی تطبیقی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعه رفتار حیوانات می‌پردازد. مطالعه رفتار حیوانات می‌تواند به درک عمیق تر و گسترده تری از روان‌شناسی انسان منجر شود. این حوزه ریشه در کار محققانی مانند چارلز داروین و جورج رومنز دارد و به موضوعی بسیار چند رشته ای تبدیل شده است.

روان‌شناسی مشاوره‌‌ای

روانشناسی مشاوره‌ای یکی از بزرگترین زیرشاخه‌های فردی در روان‌شناسی است. تمرکز آن بر درمان مراجعانی است که پریشانی روانی و طیف گسترده ای از علائم روانی را تجربه می‌کنند. انجمن روان‌شناسی مشاوره این رشته را به عنوان حوزه ای توصیف می‌کند که می‌تواند عملکرد بین فردی را در طول زندگی با بهبود سلامت اجتماعی و عاطفی و همچنین رسیدگی به نگرانی‌های مربوط به سلامت، کار، خانواده، ازدواج و موارد دیگر بهبود بخشد.

روانشناسی متقابل فرهنگی

روانشناسی متقابل فرهنگی شاخه ای از روان‌شناسی است که به چگونگی تأثیر عوامل فرهنگی بر رفتار انسان می‌پردازد. انجمن بین المللی روان‌شناسی متقابل فرهنگی (IACCP) در سال 1972 تأسیس شد و این شاخه از روان‌شناسی از آن زمان به رشد و توسعه خود ادامه داده است.

روانشناسی رشد

روانشناسی رشد بر چگونگی تغییر و رشد افراد در طول زندگی تمرکز دارد. مطالعه علمی رشد انسانی به دنبال درک و توضیح چگونگی و چرایی تغییر افراد در طول زندگی است. روانشناسان رشد اغلب مواردی مانند رشد فیزیکی، رشد فکری، تغییرات عاطفی، رشد اجتماعی و تغییرات ادراکی را که در طول عمر اتفاق می‌افتد، مطالعه می‌کنند. این روانشناسان عموماً در زمینه‌هایی مانند رشد نوزادان، کودکان، نوجوانان یا سالمندان تخصص دارند، در حالی که دیگران ممکن است اثرات تاخیر رشد را مطالعه کنند. این زمینه طیف وسیعی از موضوعات از جمله همه چیز از رشد قبل از تولد تا بیماری آلزایمر را پوشش می‌دهد.

روانشناسی تربیتی

روان‌شناسی تربیتی

روان‌شناسی تربیتی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که با مدارس، روان‌شناسی تدریس، مسائل آموزشی و دغدغه‌های دانش آموزان سروکار دارد. روانشناسان تربیتی اغلب مطالعه می‌کنند که چگونه دانش آموزان یاد می‌گیرند یا مستقیماً با دانش آموزان، والدین، معلمان و مدیران برای بهبود نتایج دانش آموزان کار می‌کنند. آن‌ها ممکن است مطالعه کنند که چگونه متغیرهای مختلف بر نتایج فردی دانش آموزان تأثیر می‌گذارد. آن‌ها همچنین موضوعاتی مانند ناتوانی‌های یادگیری، استعداد، فرآیند آموزشی و تفاوت‌های فردی را مطالعه می‌کنند.

روانشناسی تجربی

روانشناسی تجربی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که از روش‌های علمی برای تحقیق در مورد مغز و رفتار استفاده می‌کند. بسیاری از این تکنیک‌ها همچنین توسط سایر حوزه‌های روان‌شناسی برای انجام تحقیقات در مورد همه چیز از رشد کودکی گرفته تا مسائل اجتماعی استفاده می‌شود. روانشناسان تجربی در محیط‌های مختلف از جمله دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، دولتی و مشاغل خصوصی کار می‌کنند. روانشناسان تجربی از روش علمی برای مطالعه طیف وسیعی از رفتارهای انسانی و پدیده‌های روانی استفاده می‌کنند.

روان‌شناسی قانونی

روانشناسی قانونی یک حوزه تخصصی است که به مسائل مربوط به روان‌شناسی و قانون می‌پردازد. کسانی که در این زمینه کار می‌کنند، اصول روان‌شناسی را در مسائل حقوقی به کار می‌گیرند. این ممکن است شامل مطالعه رفتار و رفتار مجرمانه یا کار مستقیم در سیستم دادگاه باشد.

روانشناسی سلامت

روانشناسی سلامت یک حوزه تخصصی است که بر چگونگی تأثیر زیست شناسی، روان‌شناسی، رفتار و عوامل اجتماعی بر سلامت و بیماری تمرکز دارد. اصطلاحات دیگر از جمله روان‌شناسی پزشکی و پزشکی رفتاری گاهی به جای واژه روان‌شناسی سلامت استفاده می‌شوند. رشته روان‌شناسی سلامت بر ارتقای سلامت و همچنین پیشگیری و درمان بیماری‌ها متمرکز است.

روانشناسی سازمانی صنعتی

روانشناسی سازمانی صنعتی شاخه‌ای است که اصول روان‌شناختی را برای تحقیق در مورد مسائل محیط کار مانند بهره‌وری و رفتار به کار می‌گیرد. این رشته از روان‌شناسی، برای بهبود بهره وری و کارایی در محل کار و در عین حال به حداکثر رساندن رفاه کارکنان کار می‌کند.

روانشناسی سازمانی و صنعتی

روان‌شناسی شخصیت

روان‌شناسی شخصیت شاخه‌ای از روان‌شناسی است که بر مطالعه الگوهای فکری، احساسات و رفتارهایی تمرکز دارد که هر فرد را منحصر به فرد می‌کند.

روان‌شناسی مدرسه

مشاوره مدرسه شاخه‌ای است که شامل کار در مدارس برای کمک به کودکان برای مقابله با مسائل تحصیلی، عاطفی و اجتماعی است. مشاوران مدرسه همچنین با معلمان، دانش آموزان و والدین برای کمک به ایجاد یک محیط آموزشی سالم همکاری می‌کنند.

روان‌شناسی اجتماعی

روانشناسی اجتماعی به دنبال توضیح و درک رفتار اجتماعی است و به موضوعات مختلفی از جمله رفتار گروهی، تعاملات اجتماعی، رهبری، ارتباطات غیرکلامی و تأثیرات اجتماعی در تصمیم گیری می‌پردازد.

روان‌شناسی ورزشی

 روانشناسی ورزشی مطالعه چگونگی تأثیر روان‌شناسی بر ورزش، عملکرد ورزشی و فعالیت بدنی است. برخی از روانشناسان ورزشی برای بهبود عملکرد و افزایش انگیزه با ورزشکاران و مربیان حرفه‌ای همکاری می‌کنند. سایر متخصصان از ورزش برای بهبود زندگی و رفاه افراد در طول عمر استفاده می‌کنند.

کاربرد روانشناسی چیست؟

واضح ترین کاربرد روان‌شناسی در زمینه سلامت روان است که در آن روانشناسان از اصول، تحقیقات و یافته‌های بالینی برای کمک به مراجعان برای مدیریت و غلبه بر علائم پریشانی روانی و بیماری روانی استفاده می‌کنند. برخی از کاربردهای دیگر برای روان‌شناسی عبارتند از:

  • تدوین برنامه های آموزشی
  • ارگونومی
  • اطلاع رسانی خط مشی عمومی
  • درمان سلامت روان
  • افزایش عملکرد
  • سلامت و رفاه شخصی
  • تحقیقات روانشناسی
  • کمک به خود
  • طراحی برنامه های اجتماعی
  • درک رشد کودک

به سختی می‌توان همه چیزهایی را که روان‌شناسی در بر می‌گیرد در یک تعریف کوتاه به تصویر کشید، اما موضوعاتی مانند رشد، شخصیت، افکار، احساسات، عواطف، انگیزه‌ها و رفتارهای اجتماعی تنها بخشی از آنچه روانشناسی به دنبال درک، پیش بینی و توضیح آن است را نشان می‌دهد.

تاثیر روانشناسی بر فرد و جامعه

روان‌شناسی یک رشته کاربردی و دانشگاهی است که هم به نفع افراد و هم برای کل جامعه است. بخش بزرگی از روان‌شناسی به تشخیص و درمان مسائل مربوط به سلامت روان اختصاص دارد، اما وقتی صحبت از تأثیر روان‌شناسی به میان می‌آید، این فقط نوک کوه یخ است که دیده می‌شود.

برخی از راه‌هایی که روان‌شناسی به افراد و جامعه کمک می‌کند عبارتند از:

  • بهبود درک ما از اینکه چرا مردم همانطور که خودشان می‌خواهند رفتار می‌کنند.
  • درک عوامل مختلفی که می‌توانند بر ذهن و رفتار انسان تأثیر بگذارند.
  • درک مسائلی که بر سلامت، زندگی روزمره و رفاه تأثیر می‌گذارد.
  • بهبود ارگونومی برای بهبود طراحی محصول
  • ایجاد فضاهای کاری ایمن تر و کارآمدتر
  • کمک به ایجاد انگیزه در افراد برای رسیدن به اهدافشان
  • بهبود بهره وری

روانشناسان این موارد را با استفاده از روش‌های عینی علمی برای درک، توضیح و پیش بینی رفتار انسان انجام می‌دهند. مطالعات روانشناختی بسیار ساختارمند هستند و با فرضیه‌هایی شروع می‌شوند که سپس به صورت تجربی مورد آزمایش قرار می‌گیرند.

کلام آخر

همانطور که می‌بینید، در حالی که روان‌شناسی ممکن است یک علم نسبتاً جوان باشد، همچنین دارای عمق و وسعت فوق العاده ای است. ارزیابی، تشخیص و درمان بیماری روانی از علایق اصلی روان‌شناسی است، اما روان‌شناسی بسیار فراتر از سلامت روان است.

امروزه روانشناسان به دنبال درک بسیاری از جنبه‌های مختلف ذهن و رفتار انسان هستند و دانش جدیدی را به درک ما از نحوه تفکر افراد اضافه می‌کنند و همچنین برنامه‌های کاربردی را توسعه می‌دهند که تأثیر مهمی بر زندگی روزمره انسان دارند.

روانشناسی به افراد کمک می‌کند تا بهزیستی فردی خود را بهبود بخشند و در این دنیای پیچیده پیشرفت کنند.

اگر سوالی درباره رشته جذاب و پرطرفدار روانشناسی و گرایش‌های آن ذهنتان را درگیر کرده است، در قسمت کامنت از کارشناسان و روان‎‌‌درمانگران ماروم بپرسید.
حال خوب و آروم با ماروم
درخواست مشاوره
حال با ماروم

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

×