سوگ در ایام کرونا گزارش لایو ماروم

مطالب روانشناسی » سوگ در ایام کرونا گزارش لایو ماروم

سوگ در ایام کرونا گزارش لایو ماروم

اولین پخش زنده بنیاد روانشناسی ماروم با موضوع سوگ ابراز نشده در ایام شیوع ویروس کرونا در تاریخ 27 آبان 99 برگزار شد.

این لایو از طریق صفحه اینستاگرام تیم ماروم به میزبانی سرکار خانم بهاره محمدی دکترای روانشناسی بالینی، برگزار شد. مهمان محترم این برنامه دکتر فتحی آشتیانی استاد تمام و عضو هیأت علمی دانشگاه بقیه الله، مولف کتاب‌های تخصصی روانشناسی و نویسنده بیش از سیصد مقاله بودند.

به دلیل درخواست مکرر همراهان ماروم، مطالب گفته شده در این لایو را به صورت فایل نوشتاری در اختیار شما عزیزان قرار می‌گیرد.

 

تفاوت میان جدایی و سوگ

وجه تمایز این دو مقوله، در این است که در جریان سوگ، فرد سوگوار هیچ امیدی به بازگشت فردی که او را از دست داده ­است، ندارد اما در جریان جدایی، طلاق و یا شکست عاطفی، همیشه امیدی به بازگشت طرف مقابل وجود دارد. “سوگ” معنای ذهنی از دست­دادن و سوگواری، مراحلی است که به ما کمک می­کند تا از این سوگ خلاص شویم. “سوگواری” یک فرایند طبیعی، اجتناب ناپذیر و در عین حال رویداد دردناکی است که همه افراد آن را در زندگی تجربه می­کنند. سوگ و سوگواری که به دنبال آن ایجاد می­شود، به عنوان یک واقعیت زندگی تلقی می­شود که تمام افراد آن را تجربه می­کنند.

در فرهنگ ما همانطور که می­دانید بعد از فوت فرد، مراسم‌هایی مثل تشییع جنازه، خاکسپاری و… برگزار می‌شود که باعث می­شود فرد سوگوار از طریق برون­ریزی هیجانات منفی، کم­کم به زندگی عادی خود بازگردد.

 

انواع سوگ چیست؟

  • سوگ طبیعی یا نرمال: پاسخ طبیعی و نرمال به فقدان و از­دست­دادن که فرد را با بحران شدید عاطفی روبرو می­کند. سوگ نرمال به شکل­های مختلفی می­تواند رخ دهد؛ اینکه فرد­فوت شده در بستر بیماری بوده­باشد، می­تواند اطرافیان را برای سوگ اماده کند.
    گاهی ممکن است بعد از ازدست­دادن عزیزی، انقدر فرد سوگوار از اطرافیان حمایت اجتماعی دریافت کند که از طریق دلبستگی عمیقی که با آنها پیدا می­کند، این دوره را راحت­تر سپری کند.
    سوگ­هایی که از نظر اجتماعی قابل­قبول نیست و پذیرش آن سخت است، واکنش متفاوت‌تری را در فرد سوگوار فراخوانی می­کنند.مثلا از دست­ دادن یکی از اعضای خانواده به دلیل خودکشی.
    واکنش‌هایی که افراد در سوگ طبیعی دارند، به سه دسته تقسیم می‌شود:
  1. واکنش هیجانی: دچار­شدن به احساس غمگینی، تنهایی، خشم، احساس گناه، اضطراب
  2. واکنش رفتاری: گریه کردن
  3. واکنش شناختی: از دست­ دادن تمرکز، اشتغال ذهنی به فرد از ­دست­ رفته، احساس درماندگی، احساس از ­دست­ دادن مأمن همیشگی، احساس غیر­واقعی ­بودن (یعنی وقتی آن فرد را از­ دست ­داده­اند، زندگی هیچ معنایی برایشان ندارد.)
    همچنین بطور موقت اختلال در عملکرد ممکن است وجود داشته­ باشد.
    به طور معمول افرادی که با سوگ نرمال مواجه می­شوند، زمینه افسردگی برایشان فراهم نمی­شود و سوگ طبیعی بین 6 هفته تا 6 ماه طول می­کشد. بعد از این زمان انتظار می­رود که سوگ فروکش کرده و افراد به زندگی عادی خود بازگردند.
  • سوگ پاتولوژیک: نوع دیگری از سوگ است که اگر روند سوگ بیش از 6 ماه طول بکشد و فرد نتواند غم از دست­دادن را تحمل کند، به سمت سوگ پاتولوژیک می­رود که در دسته‌بندی بیماری­‌های روانی، تحت عنوان “اختلال داغدیدگی پیچیده مداوم” از آن نام برده می‌­شود.
 
سوگ
سوگ در دوران کوید 19

 

زمینه‌های ایجاد سوگ پاتولوژیک چه هستند؟

  1. زمانی که فرایند سوگواری بطور عادی طی نمی‌­شود.
  2. حمایت اجتماعی معمول دیده نمی‌­شود.
  3. بیشتر از 6 ماه فرایند سوگ طول بکشد.
  4. فرد به زندگی عادی خود برنگردد (مثلا به سر کار نرود و…)
  5. سوگواری ناتمام بماند.
  6. فرد در مرحله انکار باقی بماند.
  7. ناگهانی و غیرمنتظره بودن فوت
  8. زمانی که فرد یکباره چند نفر را با هم از دست می‌­دهد.
  9. کسانی که زمینه‌­های بیماری روانشناختی دارند مثل اضطراب و افسردگی
 

مراحلی که افراد معمولا در همه سوگ‌ها طی می‌کنند

  • مرحله اول: شوکی به فرد وارد می­‌شود و همچنین عدم پذیرش اینکه فرد، عزیزی را از دست داده ­است.
  • مرحله دوم: ابراز خشم نسبت به خود، اطرافیان و حتی نظام هستی و خداوند و خود فرد متوفی بعد گذر از این مرحله، هیجانات شدید و ناراحت­ کننده فروکش می­‌کنند و وارد مرحله بعد می‌­شویم.
  • مرحله سوم: افسردگی (کناره­‌گیری، کم ­حرفی، کندی روانی-حرکتی، اشکال در تغذیه و خواب، ناامیدی)
  •  مرحله چهرم: پذیرش (فرد با واقعیت روبرو می­شود و می­فهمد که از دست­دادن مقوله‌ای است که همه افراد تجربه می‌­کنند و تنها او نیست که این تجربه را داشته­است.)

در اینجا نیز دربستر بیماری بودن فرد متوفی پیش از فوت، تاب اوری بالا داشتن فرد سوگوار، داشتن حمایت اجتماعی رسیدن به پذیرش را آسان­‌تر می­‌کند.

 

وظیفه اطرافیان در رسیدن فرد به مرحله پذیرش چیست؟

به جای صحبت­‌های منطقی بهتر است صرفا یک حضور همدلانه داشته ­باشیم. اجازه بدهیم تا فرد سوگوار درباره فرد متوفی، خاطرات، توانایی‌ها و ویژگی‌های او صحبت کند. به حرف‌های او گوش کنیم و به عواطف و هیجانات فرد توجه نشان دهیم. به فرد اجازه دهیم درباره هیجاناتش نیز صحبت کند و از آنها فرار نکند. در صورتی که این حضور همدلانه کارساز نبود، بهتر است از خدمات روانشناختی برای بهبود فرد کمک بگیریم.

 

با سوگ ناشی از کووید-19 چه کنیم؟

پیشنهاداتی که برای همدلی با افراد سوگوار در این ایام می‌­شود، شامل موارد زیر است.

  1.  آگاهی و هشیار کردن خانواده­‌ها برای مدیریت استرس (خیلی از افراد به دلیل عدم توانایی در مدیریت استرس خود، حاضر نیستند جنازه متوفی را تحویل بگیرند. چنین اتفاقی باعث ایجاد سوگ حل­نشده یا ابراز ­نشده در این افراد می­‌شود که یکی از انواع داغدیدگی پیچیده می‌باشد.)
  2. عوض­ کردن سبک سوگواری و استفاده از شبکه اجتماعی
  3. رقراری تماس با افراد داغدیده و شنیدن حرف‌های آنها
 

پیشنهاداتی برای خود فرد سوگوار

  1. برقراری ویدئوکال خانوادگی در یک زمان مقرر و خواندن دعا، شعر مورد­ علاقه فرد متوفی و یا یک متن معنوی؛ این کار در طولانی مدت می­‌تواند به گذر راحت‌­تر از سوگ به شما کمک کند
  2. ساختن یک صفحه در شبکه­‌های اجتماعی و منتشر­کردن عکس‌ها و خاطرات فرد از دست­ رفته
  3. هر شب برای فردای خود برنامه داشته­ باشید. تنها نمانید و سعی کنید وقت خود را با اطرافیان بگذرانید. (حتی اگر به دلیل شرایط قرنطینه تعداد اطرافیان شما کم است.)
  4. روی داشته­‌های خودتان تمرکز کنید نه از ­دست ­رفته­‌ها (ممکن است خانمی باشید که به دلیل ویروس کرونا همسر خود را از دست­ داده‌­اید، در چنین شرایطی فرزندان شما، داشته‌­های شما هستند).
  5. به تغذیه و خواب خود رسیدگی کنید و در صورت نیاز برای رفع مشکل خواب خود، با مراجعه به متخصص مشکل خود را رفع کنید.
 

سوالات مطرح ­شده توسط همراهان ماروم

برای بچه‌­های زیر هفت سال که والدین خود را بر اثر ابتلا به کرونا از دست­داده‌­اند، چگونه توضیح دهیم؟

این بچه­‌ها از نظر شناختی در مرحله پیش­ عملیاتی هستند. اجازه دهید در مراسم شرکت کنند و با واقعیت روبرو شوند و درک کنند که مرگ مرحله‌ای از زندگی است. به ­کاربردن جملاتی مثل “رفته پیش خدا”، “برمی­گرده”، “رفته مسافرت” به دلیل ایجاد امید در کودک نادرست است.

 

 

چه زمانی باید انتظار داشته ­باشیم که به پذیرش برسیم؟

اینکه از دست­دادن چه کسی را تجربه می­کنیم، مهم است. به عنوان مثال سوگواری برای فرزند از هر سوگی سخت­‌تر است. می­توان گفت روند طبیعی برای طی کردن مراحل سوگ، 6 هفته تا 6 ماه است و بیش از 6 ماه نیازمند خدمات روانشناختی است.

 

 

روانشناسی در دوران کرونا
سوگواری در دوران کرونا
بنیاد روانشناسی ماروم

مطالب مرتبط

نقد و بررسی‌ها

نظر: